KOLPOSKOPIA

CYTOLOGIA

Zasadą badania cytologicznego jest złuszczenie odpowiednim przyrządem (szczoteczka lub szpatułka) komórek z powierzchni szyjki macicy, a następnie ocena struktury cytoplazmy i jąder komórkowych tych komórek po umieszczeniu ich na szkiełku podstawowym przy użyciu mikroskopu. Tak pobrane rozmazy zawierają komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego, komórki metaplastyczne strefy przekształceń i nabłonka gruczołowego kanału szyjki.

Obserwując stopniowo nasilające się odchylenia w różnicowaniu się komórek nabłonków szyjki macicy, można rozpoznać i śledzić kolejne etapy przebiegu karcinogenezy od infekcji HPV przez przednowotworowe zmiany śródnabłonkowe o małym, a następnie dużym nasileniu (L SIL i H SIL) do raka inwazyjnego. Pamiętać należy, że badanie cytologiczne nie jest badaniem rozpoznawczym, a jedynie orientacyjnym i wymaga weryfikowania innymi badaniami: kolposkopią, hybrydyzacją DNA HPV i histopatologicznym. Jest to jedynie "migawka" tego, co może się dziać na powierzchni szyjki macicy.

Laboratorium cytologiczne

Laboratorium cytologiczne

do góry

Rola cytodiagnostyki

Badanie cytologiczne jest obecnie najbardziej znaną, choć wcale nie najbardziej efektywną metodą diagnostyki schorzeń szyjki macicy. Sprawdziło się jednak jako test przesiewowy pozwalający przy powszechnym stosowaniu w perspektywie dziesięcioleci na zmniejszenie zachorowalności i umieralności z powodu inwazyjnego raka szyjki macicy w wielu krajach świata. Warunkiem sukcesu jest objecie badaniami profilaktycznymi ponad 75% populacji kobiet w wieku 25-60 lat w odstępach nie krótszych niż 3 lata.

W ostatnich latach zwraca się dużo uwagi na niedoskonałości stosowania wyłącznie cytodiagnostyki jako jedynej metody wykrywania raka szyjki macicy. Obecnie wiadomo, że najbardziej efektywne jest łączne stosowanie wszystkich dostępnych metod diagnostycznych. Kolposkopia jako nieinwazyjna i szybka metoda stanowi cenne uzupełnienie diagnostyki, natomiast możliwość wykrycia typu DNA HPV o wysokim potencjale onkogennym stanowi dodatkową cenną informację do wyboru racjonalnego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego.

Należy podkreślić, że ostateczne decyzje co do leczenia chirurgicznego należy podejmować w oparciu o badanie histopatologiczne, które jest badaniem ostatecznym.

do góry

Techniki badania cytologicznego

Badanie rozmazu pochwowo-szyjkowego można wykonać dwoma sposobami. Pierwszy powszechnie stosowany oparty jest o utrwalenie rozmazu, następnie wybarwienie cytoplazmy i jąder komórkowych barwnikami (barwienie Papanicolaou lub H-E) i ocenę przy użyciu mikroskopu z wiązką światła równoległego. Metoda ta jest stosowana powszechnie od ponad 50 lat. Czas potrzebny od pobrania rozmazu do uzyskania wyniku jest dość długi (minimalnie kilka godzin w warunkach klinicznych, a w powszechnej praktyce do 3 tygodni). Zaletą jest trwałość sporządzonego rozmazu, możliwość wieloletniego przechowywania i wielokrotnej oceny. Do wad należy zaliczyć pewną ilość artefaktów związanych z utrwalaniem i barwieniem oraz spore negatywne emocje u badanych kobiet związane z długotrwałym oczekiwaniem na wynik badania.

Candida

Candida - mikrofotografia prawidłowych komórek nabłonka wielowarstwowego płaskiego. Komórki pośrednie duże i powierzchniowe we wczesnej fazie lutealnej. Poza tym widoczne pseudomycele Candida albicans.

Koilocyty

Koilocyty - mikrofotografia komórek pośrednich we wczesnej fazie proliferacyjnej. W centrum widoczny koilocyt. Komórka z przejaśnieniem okołojadrowym tzw. Halo. Cytoplazma zepchnięta i zagęszczona na obwodzie komórki. Jądro niepowiększone. Po lewej stronie od koliocyta komórka pośrednia z powiększonym jądrem o gruboziarnistej strukturze chromatyny. Zmiany śródnabłonkowe o małym nasileniu (L SIL). Biocenoza Coccus bez reakcji zapalnej.

L SIL

L SIL - mikrofotografia komórek pośrednich dużych, zaawansowana faza proliferacyjna, biocenoza pałeczki enterobacteriaceae z reakcja zapalną. Po stronie prawej dwie komórki jedna dwujądrzasta, a druga z powiększonym jądrem z gruboziarnista chromatyną. Zmiany śródnabłonkowe o małym nasileniu (L SIL).

H SIL

H SIL - mikrofotografia znacznie zmienionych komórek o amebowatych cytoplazmach i znacznie powiększonych, nierównych jądrach o gruboziarnistej, nierówno rozproszonej chromatynie. Liczne granulocyty i mieszana flora coccus oraz nieliczne komórki pośrednie duże w zaawansowanej fazie proliferacyjnej. Zmiany śródnabłonkowe o dużym nasileniu (H SIL).

W ostatnich latach coraz więcej zwolenników zyskuje badanie cytologiczne przy zastosowaniu mikroskopu kontrastowo-fazowego. Pobrany materiał komórkowy z szyjki macicy zawiesza się w kropli 0,9% NaCl i po nakryciu szkiełkiem nakrywkowym poddaje się ocenie przy użyciu mikroskopu, w którym odpowiednio ukształtowana wiązka światła załamuje się i interferuje na elementach ultrastruktury komórek. W mikroskopie kontrastowo-fazowym badanie cytologiczne można wykonać natychmiast po pobraniu materiału, komórki nie ulegają zniekształceniu przez utrwalanie i barwienie, a wynik badania można uzyskać w ciągu minuty. W tej sytuacji badanie cytologiczne można połączyć jednocześnie z badaniem kolposkopowymi, co redukuje błędy obu metod. Ocena zmian w komórkach nabłonka płaskiego i gruczołowego jest możliwa w tym samym stopniu w mikroskopie kontrastowo-fazowym co w mikroskopie z klasyczną optyką Abbego. Dodatkową zaletą jest aktualna informacja co do elementów biocenozy pochwy i reakcji cytohormonalnej nabłonka badanej kobiety. Wadą jest brak możliwości długiego przechowywania rozmazu, co obecnie nie ma takiego znaczenia w dobie możliwości cyfrowej archiwizacji mikrofotografii. W przypadkach stwierdzenia znacznych odchyleń w badanym rozmazie zawsze można sporządzić dodatkowy utrwalony rozmaz jako trwałą dokumentację.

Atrofia

Atrofia - mikrofotografia prawidłowych komórek parabazalnych i pośrednich małych. Lekka atrofia w połogu . Flora Lactobacillus.

BV

BV - mikrofotografia komórek powierzchniowych w fazie okołoowulacyjnej. "Clue cells" komórki pokryte zaabsorbowanymi na powierzchni cytoplazmy krótkimi pałeczkami Gardnerella vaginalis. Komórki prawidłowe, bacterial vaginosis.

KF L SIL

KF L SIL - mikrofotografia komórek pośrednich dużych we wczesnej fazie lutealnej, flora Lactobacillus. W centrum komórka z powiększonym jadrem o gruboziarnistej równomiernie rozproszonej chromatynie i pogrubiałej błonie jądrowej. Zmiany śródnabłonkowe o małym nasileniu (L SIL).

KF Ca

KF Ca - mikrofotografia dwie amebowate komórki z bardzo dużymi, nierównymi jadrami o grubej, pomarszczonej błonie jądrowej. Chromatyna gruboziarnista i nierówno rozproszona. Komórki raka płaskonabłonkowego. Poza tym dwa dwuwklęsłe erytrocyty.

do góry